Kryminalistyka informatyczna · Adwokaci i obrońcy w sprawach karnych

Czy działanie cyfrowe można przypisać klientowi osobiście, czy tylko do urządzenia lub konta?

W aktach śledczych czasami zbyt pochopnie utożsamia się urządzenia, konta i osoby. Dla obrony to rozróżnienie ma często kluczowe znaczenie.

Wysyłaj zapytanie bez zobowiązań

Dlaczego to pytanie ma znaczenie dla obrony w sprawie karnej

Właśnie w postępowaniu przygotowawczym fakty techniczne mogą mieć istotny wpływ na dalszą strategię obrony. Kluczowe znaczenie ma tu nie tyle znalezienie jak największej liczby rzekomo korzystnych wyników, ile wczesne ustalenie, które dowody cyfrowe są wiarygodne, a które hipotezy śledcze mogą opierać się na zbyt daleko idącej interpretacji technicznej.

Podejście badawcze o charakterze technicznym

Sprawdzamy powiązania z urządzeniami, korzystanie z konta, sesje, lokalne profile użytkowników, synchronizację, dostęp osób trzecich oraz inne powiązania.

Gdzie leży granica możliwości wypowiedzi

Posiadanie przez klienta urządzenia lub konta prowadzonego na jego nazwisko nie stanowi automatycznego dowodu, że to właśnie on osobiście dokonał każdej czynności zarejestrowanej za jego pośrednictwem.

Dlaczego LanCologne?

LanCologne wspiera obronę w sprawach karnych nie poprzez sugerowanie pożądanego wyniku, lecz poprzez niezależną ekspertyzę techniczną. Ma to kluczowe znaczenie właśnie dla obrony: wiarygodna ekspertyza kontrargumentacyjna musi być w stanie wytrzymać późniejszą weryfikację ze strony prokuratury, innego biegłego oraz sądu.

Punktem wyjścia jest konkretna kwestia obrony. Jakie fakty przypisuje się klientowi? Jakie ślady cyfrowe faktycznie potwierdzają to założenie? Czy dotyczy ono urządzenia, konta, sesji, czy też można je w sposób wiarygodny przypisać konkretnej osobie fizycznej? Czy istnieją technicznie wiarygodne alternatywne wyjaśnienia? Jakich śladów należałoby się spodziewać w przypadku rzekomego przebiegu zdarzeń i czy są one obecne?

Zbiory danych, do których dostęp jest zgodny z prawem, są zabezpieczane w sposób umożliwiający śledzenie, o ile jest to technicznie możliwe, oraz sprawdzane pod kątem obecności kopii roboczych. Krytyczne ustalenia nie są przejmowane wyłącznie na podstawie zautomatyzowanych raportów. Sprawdzane są: pochodzenie, logika powstania, kontekst bazy danych lub systemu plików oraz, w razie potrzeby, leżące u podstaw dane surowe.

Wynik może być korzystny, niekorzystny lub nieokreślony dla klienta. Ta nieokreśloność wyniku nie stanowi wady, lecz jest warunkiem koniecznym, aby wyniki badań technicznych mogły być później wykorzystane w sposób wiarygodny.

Nasze podejście do pracy

1Należy precyzyjnie sformułować pytanie obrony oraz zlecenie przeprowadzenia badania technicznego.
2Ustalenie, do jakich urządzeń, danych lub elementów akt strona obrony ma prawo dostępu.
3Należy udokumentować stan początkowy i integralność badanego zbioru danych.
4Określić obciążające założenie śledcze oraz technicznie prawdopodobne hipotezy przeciwne.
5Celowe badanie odpowiednich śladów dotyczących urządzeń, kont, komunikacji, plików, czasu lub sieci.
6W razie potrzeby należy zweryfikować centralne, zautomatyzowane wyniki na podstawie danych pierwotnych lub przy użyciu drugiej odpowiedniej metody.
7Należy ściśle rozdzielić przypisania osób, urządzeń i kont.
8Wyniki obciążające, uniewinniające i sprzeczne należy oceniać według tych samych kryteriów merytorycznych.
9Należy otwarcie wskazać ograniczenia techniczne, brakujące dane i pozostałe niepewności.
10Podsumować wyniki w sposób zrozumiały dla strony obrony, a jednocześnie udokumentować je w sposób umożliwiający weryfikację techniczną.

Wyniki obciążające, uniewinniające i niejednoznaczne

Obrona nie odnosi korzyści z ekspertyzy sporządzonej na zamówienie. Jeśli dane potwierdzają zarzut, zostanie to odnotowane, podobnie jak wyniki przemawiające na korzyść oskarżonego. Jeśli istnieje kilka technicznie możliwych wyjaśnień lub baza danych jest niewystarczająca, pozostała niepewność zostanie wyraźnie udokumentowana. Właśnie to rozróżnienie sprawia, że wyniki ekspertyzy są później merytorycznie wiarygodne w stosunku do prokuratury, innych biegłych i sądu.

Zrozumiałe dla obrońcy – możliwe do zweryfikowania pod względem technicznym przez innych ekspertów kryminalistycznych

Część główna jest sformułowana w taki sposób, aby obrońca mógł zrozumieć znaczenie techniczne dla swojej strategii obrony. W oddzielnej części technicznej udokumentowano źródła danych istotne dla ponownej weryfikacji, informacje dotyczące integralności, odniesienia czasowe, artefakty oraz etapy badania. Dzięki temu proces wywodu pozostaje odtworzalny również dla innego specjalisty ds. informatyki śledczej.

LanCologne jako niezależne wsparcie techniczne dla obrony w sprawach karnych

Jeśli adwokat chce zlecić niezależną weryfikację kwestii faktycznych o charakterze cyfrowym już na etapie postępowania przygotowawczego, firma LanCologne zapewnia przejrzystą i obiektywną ekspertyzę informatyczno-kryminalistyczną. Celem jest uzyskanie rzetelnej pod względem merytorycznym podstawy faktycznej – niezależnie od tego, czy wyniki potwierdzą zarzut, złagodzą go, czy też technicznie go podważą.

Ramy prawne

Obrona może rozpocząć działania już na etapie postępowania przygotowawczego. Zgodnie z § 137 ust. 1 kodeksu postępowania karnego oskarżony może skorzystać z pomocy obrońcy na każdym etapie postępowania. § 136 ust. 1 kodeksu postępowania karnego przewiduje między innymi, że podczas przesłuchania oskarżonego należy poinformować go o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie poszczególnych czynności dowodowych mających na celu jego uniewinnienie.

Dla wyjaśnienia stanu faktycznego szczególne znaczenie ma § 160 ust. 2 kodeksu postępowania karnego: prokuratura ma obowiązek ustalić zarówno okoliczności obciążające, jak i uniewinniające, a także zadbać o zebranie dowodów, których utrata budzi obawy. Zgodnie z § 163a ust. 2 kodeksu postępowania karnego należy przeprowadzić dowody, o których dopuszczenie wnioskuje oskarżony w celu swojego uniewinnienia, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Natomiast § 166 kodeksu postępowania karnego dotyczy w szczególności wniosków dowodowych oskarżonego składanych podczas przesłuchania przed sędzią i zawiera bardziej restrykcyjne warunki; sytuacje te nie są traktowane jako równoważne.

Prawo obrońcy do wglądu w akta i przeprowadzenia oględzin reguluje § 147 kodeksu postępowania karnego. Przed zakończeniem postępowania przygotowawczego możliwe są ograniczenia zgodnie z ust. 2. Zgodnie z ust. 3 obrońcy nie można jednak odmówić wglądu do opinii biegłych na żadnym etapie postępowania. Prawo to przysługuje obrońcy, a nie LanCologne. Przeprowadzenie ekspertyzy technicznej przez LanCologne wymaga zatem, aby obrona mogła zgodnie z prawem udostępnić odpowiednie dokumenty lub dane.

Ekspert ds. informatyki śledczej, którego obrona zatrudniła na własną rękę, nie jest z tego samego powodu biegłym powołanym w sposób formalny zgodnie z §§ 72 i nast. kodeksu postępowania karnego. Przepisy kodeksu postępowania karnego dotyczące biegłych mają zatem zastosowanie tylko wtedy, gdy dana osoba faktycznie pełni taką rolę procesową.

Kwestie ochrony tajemnicy zawodowej oraz współpracy z zewnętrznymi ekspertami również należy rozpatrywać w sposób zróżnicowany. § 53a Kodeksu postępowania karnego (StPO) przyznaje osobom współpracującym prawo do odmowy zeznań pod warunkiem spełnienia wymienionych tam przesłanek; § 97 kodeksu postępowania karnego (StPO) zawiera powiązaną z tym ochronę przed zajęciem mienia, która jednak zależy od konkretnych warunków i wyjątków. § 160a kodeksu postępowania karnego (StPO) zawiera przepisy dotyczące ochrony w zakresie czynności śledczych wobec osób zobowiązanych do zachowania tajemnicy zawodowej oraz osób współpracujących. Zgodnie z § 203 ust. 3 i 4 kodeksu karnego (StGB) adwokaci mogą udostępniać niezbędne tajemnice innym osobom współpracującym; jednocześnie na osoby te ciążą obowiązki zachowania tajemnicy pod groźbą kary. Nie wynika z tego jednak ogólna ochrona każdego pliku znajdującego się w posiadaniu zewnętrznego eksperta informatycznego; warunki muszą być sprawdzane w każdym indywidualnym przypadku.

Jeżeli wynik dochodzenia nie daje wystarczających podstaw do wniesienia oskarżenia publicznego, prokuratura umarza postępowanie zgodnie z § 170 ust. 2 kodeksu postępowania karnego. Wyniki ekspertyzy informatyczno-kryminalistycznej nie gwarantują podjęcia takiej decyzji; mogą one jedynie stanowić technicznie wiarygodny element podstawy faktycznej.

Najczęściej zadawane pytania

Czy firma LanCologne celowo dąży do odciążenia klienta?+
Nie. Analizujemy konkretną kwestię techniczną bez z góry przyjętych wniosków. Wiarygodny wynik potwierdzający lub wykluczający ma wartość tylko wtedy, gdy faktycznie można go wywnioskować z danych.
Czy LanCologne może samodzielnie wystąpić o wgląd do akt na podstawie § 147 kodeksu postępowania karnego?+
Nie. Prawo do wglądu w akta i do oględzin przysługuje obrońcy. LanCologne może sprawdzać jedynie dokumenty i dane, które są zgodnie z prawem udostępnione obronie i które mogą zostać przekazane do badań technicznych.
Czy w przypadku zlecenia obrońcy LanCologne jest automatycznie biegłym w rozumieniu §§ 72 i nast. kodeksu postępowania karnego (StPO)?+
Nie. Należy odróżnić prywatne doradztwo techniczne lub prywatną ekspertyzę od opinii biegłego formalnie powołanego w postępowaniu karnym.
Czy wyniki ekspertyzy informatyczno-kryminalistycznej przemawiające na korzyść oskarżonego mogą zagwarantować umorzenie postępowania?+
Nie. O decyzji proceduralnej decyduje prokuratura, a w późniejszym etapie – sąd. Wynik badań technicznych może jednak mieć istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego, na którym opiera się obrona.

LanCologne – Informatyka śledcza dla prawników i adwokatów zajmujących się sprawami karnymi

Mają Państwo pytania dotyczące technologii cyfrowych? Firma LanCologne zapewni Państwu pomoc w postaci obiektywnego, bezstronnego dochodzenia informatyczno-kryminalistycznego.

Skontaktuj się z nami już teraz